Jesień i zima potrafią zmienić nasz codzienny rytm. Dni stają się krótsze, szybciej zapada zmrok, za oknem jest zimno i deszczowo, a kanapa, koc i ulubiony serial zaczynają wydawać się znacznie bardziej atrakcyjne niż wyjście z domu. Częściej odkładamy spotkania, rezygnujemy z aktywności i obiecujemy sobie, że wrócimy do nich, kiedy zrobi się cieplej albo kiedy będziemy mieć więcej energii.
Problem polega na tym, że czasami im mniej robimy, tym trudniej jest nam zacząć. Spada nasza energia, pogarsza się nastrój, a codzienność staje się coraz bardziej monotonna. Właśnie dlatego warto poznać jedną z ważnych strategii stosowanych w psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT) – aktywizację behawioralną.
Spis treści
ToggleCzym jest aktywizacja behawioralna?
Aktywizacja behawioralna to strategia terapeutyczna, której celem jest stopniowe zwiększanie liczby aktywności, które przynoszą nam przyjemność, poczucie satysfakcji, sprawczości lub kontaktu z innymi ludźmi.
W terapii CBT wykorzystuje się ją między innymi w pracy z depresją, obniżonym nastrojem, wycofaniem społecznym czy utratą motywacji. Jej podstawą jest założenie, że nasze zachowanie, emocje i myśli wzajemnie na siebie wpływają. Kiedy zaczynamy ograniczać aktywność, rezygnujemy ze spotkań, zainteresowań i codziennych przyjemności, możemy stopniowo tracić dostęp do doświadczeń, które poprawiają nasz nastrój.
Tworzy się wtedy błędne koło: mamy mniej energii, więc robimy mniej; robimy mniej, więc odczuwamy mniej satysfakcji i przyjemności; a to sprawia, że jeszcze trudniej nam podjąć jakiekolwiek działanie.
Aktywizacja behawioralna pomaga przerwać ten mechanizm.
Jej najważniejsza zasada brzmi: nie zawsze musimy poczuć motywację, żeby zacząć działać. Czasami to właśnie działanie pomaga nam odzyskać motywację i poprawić samopoczucie.
Nie chodzi o to, żeby wypełnić sobie kalendarz obowiązkami, zacząć intensywnie trenować czy zmuszać się do bycia produktywnym. Chodzi o świadome przywracanie do codzienności małych i większych aktywności, które są dla nas ważne.
Dlaczego jesienią i zimą potrzebujemy jej szczególnie?
Krótsze dni, ograniczona ilość światła słonecznego, niższa temperatura i mniejsza liczba okazji do spędzania czasu na zewnątrz mogą wpływać na nasz rytm dobowy, poziom energii i samopoczucie. Wiele osób zauważa w tym okresie większą senność, spadek motywacji, trudności z koncentracją czy większą potrzebę izolowania się.
W takich warunkach łatwo wpaść w schemat: praca, dom, obowiązki, kanapa i sen. Kolejny dzień wygląda podobnie, a przestrzeń na przyjemność, spontaniczność i relacje stopniowo się kurczy.
Aktywizacja behawioralna jest wtedy szczególnie pomocna, ponieważ przypomina nam, że nie musimy czekać na idealne warunki, żeby zadbać o siebie.
Nie musimy mieć świetnego humoru, energii ani ochoty. Możemy zacząć od czegoś niewielkiego: krótkiego spaceru, telefonu do przyjaciółki, przygotowania ulubionej potrawy czy przeczytania kilku stron książki.
To również sposób na odzyskiwanie poczucia wpływu na własne życie. Nawet jeśli nie mamy kontroli nad pogodą, długością dnia czy wszystkimi okolicznościami, nadal możemy decydować o drobnych działaniach, które wprowadzamy do swojej codzienności.
Co może być aktywizacją behawioralną? Małe przyjemności mają znaczenie!
Aktywizacja nie musi oznaczać wielkich planów. Czasami najważniejsze są drobne rzeczy, które sprawiają, że dzień staje się trochę przyjemniejszy.
1. Przyjemności tylko dla siebie
- Wypicie ulubionej kawy lub herbaty bez telefonu w ręku.
- Długa, ciepła kąpiel albo domowe SPA.
- Przeczytanie rozdziału książki.
- Obejrzenie filmu, na który od dawna nie było czasu.
- Przygotowanie czegoś dobrego do jedzenia.
- Słuchanie muzyki, podcastu lub audiobooka.
- Zapisanie kilku myśli w dzienniku.
- Wyjście do kina, muzeum lub ulubionej kawiarni.
2. Aktywności z bliskimi i rodziną
- Wspólny spacer, nawet jeśli pogoda nie jest idealna.
- Planszówki lub wieczór z ulubioną grą.
- Wspólne gotowanie i pieczenie.
- Zaplanowanie rodzinnego wyjścia.
- Telefon do kogoś, z kim dawno nie rozmawialiśmy.
- Spotkanie z przyjaciółmi przy kawie.
- Wspólny wieczór bez telefonów i innych rozpraszaczy.
3. Ruch i aktywność fizyczna
- Spacer w parku lub lesie.
- Basen, joga albo pilates.
- Taniec w domu przy ulubionej muzyce.
- Jazda na rowerze, jeśli pogoda na to pozwala.
- Krótki trening w domu.
- Wyjście na siłownię lub zajęcia grupowe.
- Weekendowa wycieczka za miasto.
Nie każda aktywność musi być przyjemna od pierwszej minuty. Czasami satysfakcja pojawia się dopiero po jej zakończeniu. Warto więc zwracać uwagę nie tylko na to, czy mieliśmy ochotę coś zrobić, ale również na to, jak czuliśmy się później.
Nie czekaj na lepszy moment
Jedną z największych pułapek jest przekonanie, że najpierw musimy poczuć się lepiej, żeby zacząć robić coś dla siebie. Tymczasem często działa to odwrotnie: podejmowanie niewielkich działań może stopniowo poprawiać nasze samopoczucie.
Warto zacząć od małych kroków. Nie planować od razu całego tygodnia pełnego aktywności, ale wybrać jedną lub dwie rzeczy, które realnie możemy wprowadzić do codzienności.
Możemy też zadać sobie trzy proste pytania:
- Co sprawia mi przyjemność?
- Co daje mi poczucie satysfakcji i sprawczości?
- Z kim chciałbym spędzać więcej czasu?
Warto pamiętać, że aktywizacja behawioralna nie jest wyścigiem ani kolejnym sposobem na zwiększanie produktywności. Nie chodzi o to, żeby robić więcej, ale żeby odzyskiwać kontakt z tym, co daje nam radość, sens i poczucie bycia częścią życia.

