Psychoterapeuta poszukiwany! Pierwsza decyzja o pójściu na terapię bywa trudna sama w sobie. Jeszcze trudniejsze może być odnalezienie się w gąszczu pojęć, tytułów i ofert specjalistów, zwłaszcza w czasie, gdy ustawa o zawodzie psychologa dopiero wchodzi w życie, a rynek usług pomocowych przez lata był słabo uregulowany. Jeśli czujesz się zagubiony, to naturalne. Ten artykuł powstał po to, by pomóc Ci uporządkować podstawowe informacje i dokonać świadomego wyboru psychoterapeuty.

Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra – czym to się różni?

To jedno z najczęstszych źródeł dezorientacji. Psychiatra jest lekarzem – kończy studia medyczne i może przepisywać leki. Zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń psychicznych, często farmakologicznie.

Psycholog kończy pięcioletnie studia magisterskie z psychologii. Ma wiedzę o funkcjonowaniu psychicznym człowieka, może prowadzić diagnozę psychologiczną, testy, poradnictwo, ale sam tytuł psychologa nie oznacza jeszcze uprawnień do prowadzenia psychoterapii.

Psychoterapeuta to osoba, która ukończyła (lub jest w trakcie) kilkuletniego, specjalistycznego szkolenia z psychoterapii w określonym nurcie (np. CBT, humanistyczna, psychodynamiczna). Psychoterapeutą może być psycholog, lekarz lub przedstawiciel innego zawodu pomocowego — kluczowe są tu szkolenie, superwizja i standardy etyczne.

Od czego zacząć poszukiwania psychoterapeuty?

Na początku warto odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań:

• Z jakim problemem chcę się zgłosić? (np. lęk, depresja, relacje, trauma)
• Czy zależy mi na terapii krótkoterminowej czy długofalowej?
• Czy preferuję konkretne podejście (jeśli już coś o nim wiem)?

Dobrym kierunkiem są rekomendacje lekarzy, sprawdzone ośrodki terapeutyczne oraz strony towarzystw naukowych np. PTTPB dla terapii poznawczo-behawioralnej – https://www.pttpb.pl/ Warto podchodzić ostrożnie do przypadkowych ofert z mediów społecznościowych, zwłaszcza jeśli brak w nich jasnych informacji o kwalifikacjach.

Co pacjent powinien wiedzieć przed wyborem specjalisty?

Psychoterapia to proces oparty na relacji i zaufaniu, ale również na kompetencjach. Masz pełne prawo wiedzieć:

• jakie wykształcenie ma terapeuta,
• jakie ukończył szkolenie psychoterapeutyczne i w jakim nurcie pracuje,
• czy korzysta z regularnej superwizji,
• czy pracuje zgodnie z kodeksem etycznym.

Rzetelny specjalista nie obrazi się na takie pytania przeciwnie, potraktuje je jako element budowania bezpiecznej współpracy.

O co warto zapytać na pierwszym spotkaniu z psychoterapeutą?

Pierwsza konsultacja służy nie tylko diagnozie, ale też wzajemnemu sprawdzeniu, czy to dobra przestrzeń do pracy. Możesz zapytać m.in.:

• Jakie ma Pan/Pani wykształcenie i szkolenie psychoterapeutyczne?
• W jakim nurcie Pan/Pani pracuje i na czym polega ta metoda?
• Czy moja trudność mieści się w obszarze Pana/Pani kompetencji?
• Jak wygląda typowy proces terapii?
• Jak często odbywają się sesje i jak długo może potrwać terapia?
• Czy terapeuta pracuje pod superwizją?

Jeśli ktoś unika odpowiedzi, bagatelizuje pytania lub powołuje się wyłącznie na „intuicję” czy „dar pomagania” to sygnał ostrzegawczy.

Jak zweryfikować prawdziwość informacji?

Masz prawo sprawdzić dane, które słyszysz. Możesz:

• poszukać nazwiska terapeuty w rejestrach towarzystw psychoterapeutycznych, np. terapia CBT https://www.pttpb.pl/dla-pacjenta/mapa-terapeutow terapia schematów https://schematherapysociety.org/Find-a-Therapist
• sprawdzić ukończoną szkołę psychoterapii (czy jest akredytowana),
• zapytać wprost o numer certyfikatu lub status szkolenia.

Transparentność to standard profesjonalnej pomocy, nie przejaw braku zaufania.

Terapia CBT i terapia schematów, czego się spodziewać?

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest podejściem ustrukturyzowanym i opartym na badaniach naukowych. Skupia się na związku między myślami, emocjami i zachowaniami. Zwykle ma jasno określone cele, plan pracy i aktywną rolę pacjenta (np. ćwiczenia między sesjami). Często wybierana przy zaburzeniach lękowych, depresji czy OCD.

Terapia schematów wyrosła z CBT, ale jest podejściem bardziej pogłębionym i długoterminowym. Koncentruje się na wczesnych doświadczeniach, utrwalonych schematach emocjonalnych oraz relacji terapeutycznej jako narzędziu zmiany. Bywa szczególnie pomocna przy problemach z relacjami, niskim poczuciem własnej wartości czy trudnościami osobowościowymi.

Psychoterapeuta poszukiwany – na koniec

To normalne, że pierwsza wizyta u specjalisty budzi lęk i niepewność. Masz prawo nie wiedzieć, pytać, porównywać i jeśli to konieczne, zmienić terapeutę. Psychoterapia nie polega na oddaniu odpowiedzialności „ekspertowi”, lecz na współpracy. Im więcej wiesz na starcie, tym większa szansa, że trafisz na pomoc, która naprawdę będzie dla Ciebie bezpieczna i skuteczna.