10 września obchodziliśmy Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. To dzień, który ma nam przypominać, że o samobójstwach trzeba mówić otwarcie. Nie po to, aby wzbudzać lęk, lecz po to, aby przełamywać ciszę, wstyd i przekonanie, że „lepiej nie poruszać tego tematu”.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) każdego roku ponad 720 tysięcy osób na świecie umiera w wyniku samobójstwa. W 2021 roku samobójstwo było trzecią najczęstszą przyczyną śmierci osób w wieku 15–29 lat. Co 40 sekund ktoś popełnia samobójstwo, a co 3 sekundy podejmowana jest przez kogoś próba samobójcza. W Polsce każdego dnia życie odbiera sobie 15 osób, a prawie 300 podejmuje takie próby. To problem, który dotyka ludzi niezależnie od wieku, płci czy sytuacji życiowej.

Dlaczego to tak powszechny problem?

Nie ma jednej przyczyny samobójstwa. Czasami jest związane z depresją lub innymi trudnościami psychicznymi, ale kryzys może pojawić się również w związku ze stratą, samotnością, przemocą, doświadczeniem traumy, problemami finansowymi, rozpadem relacji czy przewlekłym bólem. Czasem zachowania samobójcze pojawiają się impulsywnie, w momencie silnego kryzysu, kiedy człowiek nie widzi już innego wyjścia.

Najczęstsze mity

„Jeśli zapytam kogoś o samobójstwo, podsunę mu ten pomysł”.
Nie. Spokojne i bezpośrednie pytanie o myśli samobójcze nie zwiększa ryzyka. Może natomiast dać osobie przestrzeń, żeby powiedziała o tym, co naprawdę przeżywa.

„Kto mówi o samobójstwie, tylko chce zwrócić na siebie uwagę”.
Każdą taką wypowiedź warto potraktować poważnie. Może być sygnałem ogromnego cierpienia i próbą szukania pomocy.

„Samobójstwo zawsze jest wynikiem choroby psychicznej”.
Nie. Zachowania samobójcze mają wiele przyczyn i nie można ich sprowadzić do jednego rozpoznania.

Co możemy zrobić, kiedy martwimy się o kogoś?

Rozmawiajmy. Pytajmy wprost. Słuchajmy bez oceniania.

Możemy powiedzieć: „Widzę, że ostatnio jest Ci bardzo trudno. Martwię się o Ciebie. Czy pojawiają się u Ciebie myśli, że nie chcesz żyć?”

Nie musimy mieć gotowych odpowiedzi ani umieć rozwiązać czyjegoś problemu. Możemy natomiast zostać z tą osobą, potraktować jej cierpienie poważnie i wspólnie poszukać pomocy i możliwych rozwiązań.

Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, nie zostawiajmy osoby samej i szukajmy pilnej pomocy. Czasem najważniejszym pierwszym krokiem nie jest znalezienie rozwiązania a proste rozpoczęcie rozmowy.

Jeśli Ty zmagasz się z trudnościami, czujesz, że sytuacja Cię przerasta albo pojawiają się myśli o śmierci czy samobójstwie – nie zostawaj z tym sam/a. Zadzwoń po pomoc.

Ważne numery alarmowe i pomocowe

• 112 – ogólny numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
• 800 702 222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym (całodobowo, bezpłatnie)
• 116 123 – Kryzysowy Telefon Zaufania dla Dorosłych w kryzysie emocjonalnym (całodobowo, bezpłatnie)
• 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (całodobowo, bezpłatnie)
• 800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka (całodobowo, bezpłatnie)

Nie musisz być z tym sam/a. Rozmowa może być pierwszym krokiem do uzyskania pomocy.