Superwizja jest podstawowym filarem odpowiedzialnej praktyki psychoterapeutycznej. Stanowi regularną formę konsultowania własnej pracy klinicznej z bardziej doświadczonym terapeutą lub zespołem terapeutów, w celu zapewnienia wysokiej jakości pomocy, bezpieczeństwa pacjentów oraz rozwoju zawodowego psychoterapeuty.

Choć superwizja bywa postrzegana jako element szkoleniowy, jej znaczenie daleko wykracza poza etap kształcenia. Współczesne standardy etyczne i zawodowe traktują ją jako stały element praktyki klinicznej, niezależnie od stażu czy nurtu terapeutycznego.

Dlaczego superwizja jest tak ważna

Psychoterapia to niezwykle wymagająca praca: emocjonalnie, poznawczo i etycznie. Terapeuta nigdy nie pracuje w próżni. Wnosi do relacji własne doświadczenia, przekonania, reakcje emocjonalne a superwizja pozwala te elementy zauważać, rozumieć i regulować, zanim zaczną negatywnie wpływać na proces terapii.

Dzięki superwizji terapeuta może pracować bezpieczniej i uważniej. Łatwiej zauważa ewentualne błędy lub swoje „słabe punkty”, dba o zdrowe granice w relacji z pacjentem i ma wsparcie, które pomaga zapobiegać wypaleniu zawodowemu. Superwizja sprzyja też rozwojowi umiejętności klinicznych oraz pogłębia refleksję nad własną pracą.

Superwizja w nurcie CBT i terapii schematów

W terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) superwizja ma zazwyczaj charakter ustrukturyzowany i oparty na modelu konceptualizacji przypadku. Omawiane są konkretne interwencje, cele terapii, trudności w pracy z przekonaniami kluczowymi czy zachowaniami pacjenta. Często wykorzystuje się nagrania sesji, arkusze pracy i dane z monitorowania postępów.

W terapii schematów superwizja obejmuje dodatkowo głębszą refleksję nad relacją terapeutyczną, trybami schematów aktywującymi się zarówno u pacjenta, jak i u terapeuty. Dużą wagę przykłada się do pracy z reakcjami emocjonalnymi terapeuty oraz do spójności postawy terapeuty z modelem terapii.

Czym jest superwizja koleżeńska

Superwizja koleżeńska to forma regularnych spotkań terapeutów o podobnym poziomie doświadczenia, podczas których wspólnie omawiają oni przypadki kliniczne. Nie zastępuje ona superwizji prowadzonej przez certyfikowanego superwizora, ale może być jej wartościowym uzupełnieniem.

Jej zaletą jest wymiana perspektyw, normalizacja trudności oraz budowanie kultury współodpowiedzialności w zespole. Kluczowe jest jednak zachowanie zasad poufności, struktury spotkań oraz jasnych granic. Superwizja koleżeńska nie powinna przeradzać się w rozmowę towarzyską ani wzajemne „utwierdzanie się” w wątpliwych decyzjach klinicznych.

Czym superwizja nie jest

Superwizja nie jest:

• terapią własną terapeuty,
• oceną personalną czy narzędziem kontroli,
• miejscem do rozładowywania emocji bez odniesienia do pracy klinicznej,
• zastępstwem dla konsultacji psychiatrycznej lub prawnej,
• przestrzenią do omawiania pacjentów w sposób sensacyjny lub niepotrzebnie szczegółowy.

Jej celem zawsze pozostaje dobro pacjenta oraz jakość procesu terapeutycznego.

Prawo pacjenta do informacji o superwizji

Pacjent ma prawo zapytać, czy terapeuta poddaje swoją pracę superwizji. Jest to pytanie zasadne i coraz częściej pojawiające się, szczególnie u osób świadomych standardów psychoterapii. Terapeuta powinien udzielić na nie jasnej, spokojnej odpowiedzi, bez poczucia zagrożenia czy defensywności.

Pacjent może zapytać np.:

• „Czy Pani/Pan konsultuje swoją pracę z innymi specjalistami?”
• „Czy moje sesje są omawiane na superwizji?”
• „Jak wygląda kwestia poufności?”

Poufność i tajemnica zawodowa

Podczas superwizji nie ujawnia się danych umożliwiających identyfikację pacjenta. Nie są przekazywane nazwiska, adresy ani inne wrażliwe informacje. Opisy przypadków są anonimizowane, a superwizor również jest zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej.

Superwizja nie narusza poufności przeciwnie, jest jednym z mechanizmów jej ochrony. W wielu kodeksach etycznych jest wręcz wskazywana jako element należytej staranności w pracy terapeuty.

Zespoły konsultacyjne w DBT

Część osób z naszego zespołu pracuje również w nurcie terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT). Warto zaznaczyć, że należą one do zespołów konsultacyjnych, które spotykają się regularnie, zazwyczaj raz w tygodniu. W DBT terapeuci pracują zespołowo, oznacza to, że pacjent nie jest „pacjentem jednego terapeuty”, lecz całego zespołu.

Zespoły konsultacyjne w DBT nie są klasyczną superwizją, choć pełnią bardzo podobną rolę. Ich zadaniem jest wspieranie terapeutów, dbanie o zgodność pracy z modelem DBT oraz zapobieganie wypaleniu zawodowemu. Spotkania odbywają się według jasno określonych zasad i mają na celu wzmacnianie skuteczności, zaangażowania i stabilności terapeuty w jego pracy.

W praktyce zespoły konsultacyjne często funkcjonują równolegle z indywidualną superwizją.

Superwizja – podsumowanie

Superwizja jest integralną częścią etycznej, odpowiedzialnej psychoterapii. Chroni pacjenta, wspiera terapeutę i podnosi jakość leczenia. Niezależnie od nurtu CBT, terapii schematów czy DBT stanowi przestrzeń refleksji, uczenia się i dbania o standardy pracy.

Dobrze prowadzona superwizja nie jest przywilejem, lecz standardem, z którego korzystają zarówno pacjenci, jak i terapeuci.